ระบำไก่

ลำดับขั้นตอนการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                      โดยนำภาพการแต่งกายของระบำไก่ ให้ผู้เรียนดู  แล้วซักถาม

           ๒.  ขั้นสอน

                      โดยอธิบายประวัติความเป็นมา รูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรี  เนื้อร้อง  ทำนองเพลง  ท่ารำ และโอกาสที่ใช้แสดงระบำไก่

ประวัติความเป็นมา

           ระบำไก่เป็นการแสดงประเภทระบำชุดหนึ่งในละครเรื่องพระลอ  ตอนพระลอตามไก่  ซึ่งมีเนื้อเรื่องว่า พระเพื่อน  พระแพง เจ้าหญิงแห่งเมืองสรอง สั่งให้นางรื่น นางโรย สองพี่เลี้ยงไปเร่งรัดให้ปู่เจ้าสมิงพรายใช้เวทมนต์คาถาไปล่อพระลอมา ปู่เจ้าสมิงพรายใช้ผีลงสิงในไก่แก้วและไก่บริวาร แล้วใช้ให้ไปล่อพระลอมา ซึ่งพระลอกับพี่เลี้ยงคือ นายแก้วและนายขวัญกำลังเดินทางมาหาพะเพื่อน พะแพง   เมื่อพระลอเห็นไก่แก้วแล้วก็ตามจับ ไก่แก้วก็หนีและล่อให้พระลอมาเมืองสรอง ในตอนนี้จะมีไก่แก้วและบริวารไก่ออกมารำในเพลงระบำไก่

ลักษณะรูปแบบการแสดง

           ระบำไก่มีลักษณะรูปแบบการแสดง ๒ แบบ คือ

                      แบบที่ ๑  เป็นการแสดงประเภทระบำ ที่มีลีลาท่ารำเลียนแบบท่ากิริยาของไก่   ลักษณะรูปแบบการแสดงเป็นระบำเบ็ดเตล็ดชุดหนึ่งที่ใช้ในการแสดงในโอกาสต่างๆ

                       แบบที่ ๒  เป็นการแสดงประกอบการการแสดงละครเรื่องพระลอ  โดยมีไก่แก้วและบริวาร ไก่ออกมารำรวมกัน  แล้วไก่แก้วก็จะเข้าไปหลอกล่อพระลอให้ไปหาพระเพื่อน พระแพง  ลักษณะการรำก็จะเป็นการรำเลียนแบบท่าทางของไก่  เมื่อพระลอตามไก่แก้วแล้วบรรดาบริวารไก่ก็จะบินเข้า

การแต่งกาย

            สวมเสื้อคอกลมแขนสั้น  นุ่งกางเกงขาสามส่วน  สวมกรองคอ  จี้นาง  เข็มขัด  ข้อมือ  ข้อเท้า  เกล้ามวย  สวมเกี้ยวติดหัวไก่ ติดปีกและหาง

รูปการแต่งกายระบำไก่  (บริวารไก่)  ดูจาก CD-ROM

เครื่องดนตรี

           เครื่องดนตรี ที่ใช้บรรเลงประกอบระบำไก่คือวงปี่พาทย์เครื่องห้า   ประกอบด้วยปี่ใน  ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่ กลองทัด  ตะโพนและฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์ดูจาก CD-ROM

 เนื้อร้องและทำนองเพลง

           เนื้อร้องเพลงระบำไก่เป็นพระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ทรงนำบทละครเรื่องลิลิตพระลอมาสร้างและประปรุงเป็นบทละคร มีเนื้อร้องและทำนองเพลงดังนี้ (กรมศิลปากร,๒๕๒๕ : ๙๑-๙๒)

พาทย์ทำนองเพลงลาวจ้อย

                                                                        ร้องลาวจ้อย

                                              สร้อยแสงแดงพระพราย            ขนเขียวลายระยับ
                                 ปีกสลับเบญจรงค์                                  เลื่อมลายยงหงสบาท
                                 ขอบตาชาดพะพริ้ง                                สิงคลิงหงอนพรายพรรณ
                                 ขานขับเสียงเอาใจ                                เดือยหงอนใสสีลำยอง
                                 สองเท้าเทียมนพมาศ                             ปานฉลุชาดทารงค์
                                 ปู่ก็ใช้ให้ผีลง                                         ผีก็ลงแก่ ไก่
                                ไก่แก้วไซร้บ่มิกลัว                                 ขุกผกหัวองอาจ
                                 ผาดผันตีปีกป้อง                                     ร้องเรื่อยเฉื่อยฉาดฉาน

โน้ตเพลงระบำไก่ โดยนายชุมพล ปัญจะ

- - - ฟ

ซ ล - ซ

- - - -

- ล - ซ

- - - ฟ

- ล ล ล

ซ ล - ซ

- ล – ดํ

- - - ล

ดํ รํ - ดํ

- - - ล

ซ ฟ ซ ล

- - ด ร

- ฟ - ซ

ล ซ ฟ ร

ฟ ด ด ด

- - - -

- - - -

- ด - ร

ฟ ซ ล ร

- - - -

- ด - ร

- - ด ร

ฟ ด ด ด

- - - -

- - - -

ดํ ล ซ ฟ

- ซ - ล

- - - -

- ฟ - ซ

ล ซ ฟ ซ

- ล - ฟ

 

ความหมายของเนื้อเพลง

          ขนไก่งามสีแดงระเรื่อผสมสีเขียวมันระยับ  ปีกของไก่สลับสีเบญจรงค์  ( ๕สี  ) งดงามด้วยลวดลายงดงาม  ขอบตาสีแดงชาด  มีหงอนสวยงาม  ขันได้ไพเราะ   มีเดือยสีเหลือ ง เท้าทั้งสองมีลวดลาย  งดงามดังทองเนื้อแท้ มีลวดลายฉลุ ลงสีงดงาม  ปู่เจ้าสมิงพรายสั่งให้ผีลงสิงไก่ ให้ไปล่อพระลอมา

ท่ารำ

           สอนปฏิบัติร้องและรำเพลงระบำไก่ตั้งแต่ต้นจนจบ ดูต่อจากCD-ROM

โอกาสที่ใช้แสดง

           ระบำไก่ ใช้แสดงได้สองโอกาสคือ
                      ๑.  เป็นระบำประกอบการแสดงละครเรื่องลิลิตพระลอ  ตอนพระลอตามไก่
                      ๒.  เป็นระบำเบ็ดเตล็ดใช้แสดงในโอกาสทั่วไป

            ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                       ให้ผู้เรียนร่วมกันสรุปเพลงระบำไก่ที่เรียนมาตั้งแต่ต้นจนจบพร้อมกัน และร้องรำร่วมกัน

             ๔.   ขั้นวัดผล

                        ให้ผู้เรียนทำแบบฝึกหัดเพลงระบำไก่  ในเรื่องประวัติความเป็นมาของเพลงระบำไก่  ลักษณะรูปแบบการแสดง  ดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดง เนื้อร้องและทำนองเพลง  ความหมายของเนื้อเพลง  การแต่งกายแล้วร้องและรำพร้อมกัน

                                                                             ฟ้อนเงี้ยว

ลำดับขั้นตอนการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน
                       โดยกล่าวถึงชนเผ่าต่างๆ ในประเทศไทย

           ๒.  ขั้นสอน

                        โดยอธิบายประวัติความเป็นมา รูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรี  เนื้อร้อง  ทำนองเพลง  ท่ารำและโอกาสที่ใช้แสดงของเพลงฟ้อนเงี้ยว

ประวัติความเป็นมา

            ฟ้อน หมายถึง  การแสดงพื้นเมืองทางภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ  ที่มีการแสดงเป็นหมู่ใช้ผู้แสดงจำนวนมาก  มีลีลาอ่อนช้อยงดงาม เช่น ฟ้อนเล็บ  ฟ้อนเทียน  ฟ้อนเมือง  ฟ้อนภูไท  ฟ้อนเงี้ยว  เป็นต้น

            ฟ้อนเงี้ยว เป็นการฟ้อนรำของชาวไทยเผ่าเงี้ยวที่อยู่ในภาคเหนือของประเทศไทย   

ต่อมาครูลมุล ยมะคุปต์  ผู้เชี่ยวชาญการสอนนาฏศิลป์ กรมศิลปากร ได้มีโอกาสไปสอนที่คุ้มเจ้าหลวง       เจ้าแก้วนวรัฐ   ผู้ครองนครเชียงใหม่   และได้เห็นการฟ้อนเงี้ยวที่เป็นภาษาพื้นเมือง เรียกว่า เงี้ยวปนเมือง ของคุ้มเจ้าหลวง  ซึ่งมีนางหลง บุญจูหลงเป็นผู้สอน  ในความควบคุมของพระราชชายาเจ้าดารารัศมีในรัชกาลที่ ๕  ครูลมุล  ยมะคุปต์  ได้นำลีลาท่ารำฟ้อนเงี้ยวมาปรับปรุงขึ้นใหม่ตามแบบฉบับนาฏศิลป์ไทย บรรจุไว้ในหลักสูตรนาฏศิลป์เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๗๘  (กระทรวงศึกษาธิการ, ๒๕๔๘: ๓๕-๓๖)

ลักษณะและรูปแบบการแสดง

           ฟ้อนเงี้ยวเป็นการแสดงพื้นเมืองทางภาคเหนือ รำคู่ชายหญิง อุปกรณ์ที่ใช้เป็นกิ่งไม้สองกิ่งเดิมใช้กิ่งไผ่หรือกิ่งสน ซึ่งหมายถึงความร่มเย็นมีอายุยืนยาว ลักษณะการแสดงใช้ภาษาท่าตามธรรมชาติ ตีบทตามบทร้อง ลีลาท่ารำจะเป็นลีลาท่ารำของชาวเขาเผ่าเงี้ยวกับลีลาท่ารำแบบนาฏศิลป์ไทยกิ่งไม้ที่โบกสะบัดมีความหมายถึงการปัดสิ่งชั้วร้าย สิ่งไม่ดีออกไปและอำนวยพรแด่ผู้ชม

การแต่งกาย

           ฟ้อนเงี้ยวใช้ผู้แสดงชายและหญิง มีการแต่งกายดั้งนี้

           ชาย    นุ่งกางเกงขายาว  เสื้อแขนยาว  สวมเครื่องประดับเงิน  สร้อยคอและตุ้มหู  ใช้ผ้าโพกศีรษะและ

                     พันเอวสีเดียว

           หญิง   นุ่งผ้าถุงยาวกรอมเท้า  สวมเสื้อคอกลมหรือคอตั้งผ่าหน้าแขนยาว  สวมเครื่องประดับเงิน  

                       สร้อยคอ ตุ้มหูและข้อมือเกล้าผมสูง  ใช้ผ้าคาดเอวสีเดียวกับผ้าโพกศีรษะ

รูปแบบการแต่งกายฟ้อนเงี้ยวดูจาก CD-ROM

เครื่องดนตรี

           เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบฟ้อนเงี้ยวคือวงปี่พาทย์เครื่องห้า ประกอบด้วยปี่ใน   ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด  ตะโพนและฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์เครื่องห้าดูจาก CD-ROM

เนื้อร้องและทำนองเพลง

           ฟ้อนเงี้ยวมีเนื้อร้อง ๒ แบบคือ ร้องแบบภาษาคำเมืองเรียกว่า เงี้ยวปนเมือง กับร้องแบบภาษาไทยภาคกลาง

                                                            เพลงฟ้อนเงี้ยวปนเมือง

                                          ขออวยชัยพุทธไกรช่วยก้ำ         ทรงคุณเลิศล้ำไปทุกทั่วตัวตน
                              จงได้ฮักสรรพมิ่งมงคล                          นาท่านนาขอเทวาช่วยฮักษาเตอะ
                              ขอฮื้ออยู่สุขาโดยธรรมานุภาพเจ้า            เทพดาช่วยเฮาถือเป็นมิ่งมงคล
                              สังฆานุภาพเจ้าช่วยแนะนำผล                สรรพมิ่งทั่วไปเนอ                         
                              มงคลเทวดาทุกแห่งหน                          ขอบันดลช่วยค้ำจิม

                                                                  เพลงฟ้อนเงี้ยว

                                          ขออวยชัยพุทธไกรช่วยค้ำ        ทรงคุณเลิศล้ำไปทุกทั่วตัวตน
                              จงได้รับสรรพมิ่งมงคล                        นาท่านนาขอเทวาช่วยรักษาเถอะ
                              ขอให้อยู่สุขาโดยธรรมานุภาพเจ้า          เทพดาช่วยเราให้เป็นมิ่งมงคล
                              สังฆานุภาพเจ้าช่วยแนะนำผล              สรรพมิ่งทั่วไปเทอญ
                              มงคลเทพดาทุกแห่งหน                        ขอบันดลช่วยค้ำจุน

 

โน้ตเพลงฟ้อนเงี้ยว โดย นายชุมพล ปัญจะ

- - - -

- - - ล

- - - -

- ดํ - รํ

- - - -

- ท - ร

- - - -

- ดํ - รํ

- - - -

- - - ล

- - - -

- ดํ - รํ

- ฟ - รํ

- ดํ - ฟ

- - - ซ

- ล - ดํ

- - - -

- - - ล

- - - -

- ดํ - รํ

- ฟ - รํ

- ดํ - ฟ

- - - ซ

- - - ล

- รํ ดํ ล

- ฟ - ซ

- ร - ซ

ฟ ร – ฟ

- ร ร ร

- ล – ซ

- ฟ - ร

- ด - ร

 

สร้อย

- - - -

- - - ซ

- - - ดํ

- - - ซ

- ดํ - -

- ดํ - ซ

- ซ ซ ซ

- ซ – ซ

 

ความหมายของเนื้อเพลง

           เพลงฟ้อนเงี้ยว  ทั้งฟ้อนเงี้ยวปนเมืองหรือฟ้อนเงี้ยวภาษาไทยภาคกลาง  ต่างก็มีความหมายเดียวกัน  เป็นการอวยพรผู้ชม  โดยอาราธนาพระพุทธคุณ  พระธรรมคุณและพระสังฆคุณ  เทพ  เทวดา  และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ มาปกป้องรักษาและอวยพรให้เกิดสวัสดิมงคลแก่ผู้ชมทุกคน

ท่ารำ

            ลีลาท่ารำของฟ้อนเงี้ยว  เป็นการแสดงพื้นเมืองที่รำคู่ชายหญิง   ใช้ลีลาท่ารำคู่ชายหญิงของชนเผ่าเงี้ยวผสมกับลีลาท่ารำแบบนาฏศิลป์ไทย  โดยใช้ภาษาท่า  ตีบทตามบทร้อง  ลักษณะท่ารำของฟ้อนเงี้ยวเป็นการเดินก้าวเท้าขวา ซ้ายแล้วแตะเท้าขวา  ส่วนมือจะตีบทตามบทร้อง  เมื่อจบเนื้อร้องแล้วก็จะรำประสานกันเป็นคู่ชายหญิง  ใช้ลีลาท่ารำชนเผ่าเงี้ยวถือกิ่งไม้โบกสะบัดสัมพันธ์คู่ชายหญิง

โอกาสที่ใช้แสดง

           ฟ้อนเงี้ยวเป็นการแสดงพื้นเมืองประเภทเบ็ดเตล็ด ใช้แสดงในงานมงคลทั่วไป 

           ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                       ผู้เรียนร่วมกันสรุปเนื้อหาที่เรียนมาแล้วทั้งหมด ร้องและรำร่วมกัน

           ๔.  ขั้นวัดผล

                       ซักถามเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาลักษณะรูปแบบการแสดง  เครื่องดนตรี  เนื้อร้อง  และทำนองเพลง  ความหมายของเนื้อเพลง  การแต่งกาย  ท่ารำและโอกาสที่แสดงแล้วให้นักเรียนร้องและรำพร้อมกัน

edit @ 11 Mar 2012 19:09:30 by rochana

Comment

smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????   ??????????????????
smilebig smileopen-mounthed smileconfused smilesad smileangry smiletonguequestionembarrassedsurprised smilewinkdouble winkcry ???????????????

Tweet

#1 By yuo15987 (103.7.57.18|1.4.235.188) on 2012-11-05 11:43

 อิอิอิ  555+

#2 By แนนนี่ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:14

 อิอิอิ  555+

#3 By แนนนี่ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:14

 อิอิอิ  555+

#4 By แนนนี่ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:14

tongue ไม่นี้นะ

#5 By เเพทตี้ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:17

แม๋วconfused smile open-mounthed smile

#6 By รักจุงเบย (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:17

แม๋วconfused smile open-mounthed smile

#7 By รักจุงเบย (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:18

อี นรก.embarrassed

#8 By 5555+ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

อี นรก.embarrassed

#8 By 5555+ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

อี นรก.embarrassed

#8 By 5555+ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

อี นรก.embarrassed

#8 By 5555+ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

อี นรก.embarrassed

#12 By 5555+ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

อี นรก.embarrassed

#13 By 5555+ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

เธอชื่อไรอะ

#14 By แนนนี่ (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:19

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

<span class="\"text-decoration:">oloquestion </span> 

#15 By olo (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:21

มันแน่นตูด
question 

#22 By จุงเบย (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:23

มันแน่นตูด
question 

#22 By จุงเบย (61.91.148.143) on 2013-08-16 13:24

ว้าวทำรายงานได้หมดเลย

#24 By เอิร์น (110.168.44.196) on 2013-10-03 16:37

big smile open-mounthed smile confused smile confused smile confused smile confused smile confused smile confused smile

#25 By (223.204.12.56|223.204.12.56) on 2014-02-02 10:39

น่ารัก

#26 By (182.93.186.30|182.93.186.30) on 2014-02-06 14:31

น่ารัก

#27 By (182.93.186.30|182.93.186.30) on 2014-02-06 14:31

น่ารัก

#28 By (182.93.186.30|182.93.186.30) on 2014-02-06 14:31

น่ารัก

#29 By (182.93.186.30|182.93.186.30) on 2014-02-06 14:31

wink embarrassed question

#30 By (182.93.186.30|182.93.186.30) on 2014-02-06 14:31

น่ารัก

#31 By (182.93.186.30|182.93.186.30) on 2014-02-06 14:31

angry smile

#32 By (110.171.221.102|110.171.221.102) on 2014-03-03 18:27

sad smile sad smile

#33 By (124.121.196.148|124.121.196.148) on 2014-06-13 19:34

double wink 

#34 By 5555 (61.7.182.76|61.7.182.76) on 2014-06-14 08:10

 wink double wink cry big smile open-mounthed smile confused smile sad smile angry smile tongue question embarrassed

#35 By คนสวย (61.7.182.76|61.7.182.76) on 2014-06-14 08:11

#36 By (223.204.248.174|223.204.248.174) on 2014-06-26 18:36

 

#37 By (1.20.47.130|10.148.38.166, 1.20.47.130) on 2014-07-05 11:12

#38 By (27.55.9.197|27.55.9.197) on 2014-09-15 21:20