ระบำกฤดาภินิหาร

ลำดับขั้นตอนการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                       โดยครูซักถามเกี่ยวกับการรำอวยพร       

           ๒.  ขั้นสอน

                       โดยอธิบายประวัติความเป็นมา  รูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรี  เนื้อร้องทำนองเพลง  ท่ารำและโอกาสที่ใช้แสดงของระบำกฤดาภินิหาร

ประวัติความเป็นมา

           ระบำกฤดาภินิหารเป็นระบำชุดหนึ่งในเรื่องเกียรติศักดิ์ไทย  ที่กรมศิลปากรได้จัดแสดงขึ้นเมื่อปี พ.ศ.๒๔๘๖  เป็นเรื่องที่สร้างขึ้นจากเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์สมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒  ครองกรุงศรีอยุธยา  ระบำชุดนี้เป็นระบำของเทวดา  นางฟ้า  บังเกิดโสมนัสยินดีกับกฤดาภินิหารชาติไทย จึงชวนกันแซ่ซร้องสาธุการ  ร้องรำจับระบำกันอย่างสนุกสนานโปรยดอกไม้ที่มีกลิ่นหอม  เพื่ออวยชัยให้พรแก่เมืองไทย  ผู้คิดประดิษฐ์ท่ารำคือ  ครูลมุล  ยมะคุปต์  และหม่อมต่วน(ศุภลักษณ์)  ภัทรนาวิก ผู้ประพันธ์บทร้องคือนาง สุดา บุษปฤกษ์

การแต่งกาย

           ระบำกฤดาภินิหารแต่งกายยืนเครื่องพระ นาง ประกอบด้วยเครื่องแต่งกายดังนี้

รูปการแต่งกายยืนเครื่องพระดูจาก CD-ROM

การแต่งกายยืนเครื่องพระมีดังนี้

           -  กำไลเท้า
           -  ห้อยข้างหรือเจียระบาด
           -  สนับเพลา
           -  ผ้านุ่งหรือภูษา
           -  ห้อยหน้าหรือชายไหว
           -  เสื้อหรือฉลององค์แขนยาว
           -  รัดสะเอวหรือรัดองค์
           -  เข็มขัดและปั้นเหน่ง
           -  กรองคอ
           -  อินทรธนู
           -  ทับทรวง
           -  พาหุรัด
           -  สังวาล       
           -  ตาบทิศ
           -  ชฎา 
           -  ดอกไม้เพชร
           -  จอนหู
           -  ดอกไม้ทัด ( ด้านขวา )
           -  อุบะ
           -  ธำมรงค์หรือแหวน
           -  ทองกรหรือกำไลแผง
           -  แหวนรอบ
           -  ปะวะหล่ำ

รูปการแต่งกายยืนเครื่องนาง ดูจาก CD-ROM

 การแต่งกายแบบยืนเครื่องนาง มีดังนี้

           -  กำไลเท้า

           -  เสื้อในนาง แล้วสวมสะอิ้ง ( สร้อยตัว )

           -  ผ้านุ่งนางหรือภูษา

           -  เข็มขัดและปั้นเหน่ง

           -  ผ้าห่มนาง

           -  นวมนางหรือกรองคอ

           -  จี้นางหรือตาบทับ

           -  พาหุรัด

           -  แหวนรอบ

           -  ปะวะหล่ำ

           -  กำไลตะขาบ

           -  ทองกร

           -  ธำมรงค์หรือแหวน

           -  มงกุฎกษัตริย์

           -  ดอกไม้ทัด ( ด้านซ้าย )

           -  อุบะ

เครื่องดนตรี

           เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงเพลงประกอบระบำกฤดาภินิหารคือ  วงปี่พาทย์เครื่องห้า   ประกอบด้วยปี่ใน  ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด  ตะโพน  และฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์เครื่องดนตรีห้าดูจาก CD-ROM

เนื้อร้องและทำนองเพลง

                                                              ระบำกฤดาภินิหาร

                                                                                ประพันธ์บทร้องโดย นางสุดา บุษปฤกษ์

                                  ปราโมทย์แสน                          องค์อัปสรอมรแมนแดนสวรรค์

                     ยินกฤดาภินิหารมหัศจรรย์                       เกียรติไทยลั่นลือเลื่องเรืองรูจี

                     ต่างเต็มตื้นชื่นชมโสมนัส                        โอษฐ์เอื้อนอรรถอวยพรสุนทรศรี

                     แจ้วจำเรียงเสียงเพลงสดุดี                      ดนตรีรี่เรื่อยประโคมประโลมลาน

                     แล้วลีลาศเริงรำระบำร่าย                         กรกรีดกรายโปรยมาลีสีประสาน

                     พรมน้ำทิพย์ปรุงปนสุคนธาร                    จักรวาลฉ่ำชื่นรื่นรมย์ครัน

                                                             ปี่พาทย์ทำเพลงจีนรัว

 

โน้ตเพลงกฤดาภินิหาร โดยนายชุมพล ปัญจะ

รัวดึกดำบรรพ์

- ซ ล ท

- ร - ม

- ซ - ล

- ท - ดํ

- รํ - มํ

-  - - มํ

- - - -

- รํ - มํ

- ดํ - รํ

- ซ ล ดํ

- ซ ล ดํ

- - - ดํ

- - - รํ

- - - ท

- - - ล

- - - ซ

 

สองชั้น

- ซ - ด

- ร - ม

ร ด ร ม

- ฟ - ซ

- ล ล ล

- ดํ - ฟ

ซ ล - ซ

- - - -

- ล - ดํ

- ล - ซ

- - - ฟ

- - - ม

- - - -

ซ ม ร ด

- ร- ด

- - - -

- - - ฟ

- ฟ ฟ ฟ

- ด - ฟ

- ซ - ล

- ดํ - รํ

- ดํ - ล

- ซ - ม

- - - -

- ซ - ฟ

ม ร - ซ

- ซ - ฟ

ม ร - ซ

- ร - ม

- ล - ซ

- ฟ ม ร

- - - -

- - - รํ

- รํ รํ รํ

- มํ - ดํ

- รํ- มํ

- ซํ - ลํ

- ซํ - ม

- รํ - ดํ

- - - -

- - - ร

- - - ม

- - - ซ

- - - ล

- - - ซ

- - - รํ

- ด‘- ล

- - - -

 

เพลงจีนรัว

- ร ม ร

- ร ม ร

- ร ม ร

- ร ม ร

ซ ร ม ร

ด ร ม ร

ซ ร ม ร

ด ร ม ร

ซ ร ม ร

- ซ ล ซ

ด ร ม ร

- ซ ล ซ

ซ ร ม ร

- ซ ล ซ

ด ร ม ร

- ซ ล ซ

ด ร ม ร

ด ซ ล ซ

ด ร ม ร

ฟ ซ ล ซ

ด ร ม ด

ด ซ ล ซ

ร ม ฟ ช

ฟ ซ ล ซ

ด ซ ล ซ

ฟ ซ ล ซ

ด ซ ล ซ

ฟ ซ ล ซ

ฟ ซ ล ซ

ฟ ซ ล ซ

ท ซ ล ซ

ม ซ ล ซ

ซ ร ม ร

ซ ร ม ร

ซ ร ม ร

ซ ร ม ร

ซ ด ม ร

ซ ด ม ร

ซ ด ม ร

ซ ด ม ร

 

ลงจบ

ม ม ม ร

ม ม ม ร

ม ม ม ร

ม ม ม ร

- -  ม ร

ม ม ม ร

ม ม ม ร

- ม - ร

 

ความหมายของเนื้อเพลง

           เทวดาและนางฟ้าต่างยินดีที่ไดยินกฤดาภินิหารของเมืองไทยที่เลื่องลือไปทั่ว  และกล่าวอวยพรสดุดีด้วยการร้องและรำประกอบการบรรเลงเพลง  พร้อมโปรยดอกไม้และพรมน้ำทิพย์ให้มีความสุขไปทั่วจักรวาล

ท่ารำ

           -  สอนร้องเพลงระบำกฤดาภินิหารตามครูทีละวรรคตั้งแต่ต้นจนจบ

           -  สอนฝึกหัดการระบำกฤดาภินิหาร  ตั้งแต่นาฏศัพท์การก้าวเท้า  แตะเท้า ก้าวไว้เท้าวางหลัง    แตะเท้า ก้าวเรียงเท้า ขยับเรียงเท้า

           -  การถืออุปกรณ์ประกอบการรำคือพาน

           -  สอนรำทีละวรรค ตั้งแต่ต้นจนจบเพลง แล้วรำคู่กันเป็นกลุ่ม

           -  อภิปรายเรื่องความหมายของภาษานาศิลป์

การปฏิบัติท่ารำตามลำดับขั้นการสอน ดูต่อจาก CD-ROM

โอกาสที่ใช้แสดง

           ระบำกฤดาภินิหารใช้แสดง ๒ โอกาสคือ

                      ๑.  เป็นระบำประกอบการแสดงละครเรื่องเกียรติศักดิ์ไทย

                      ๒.  เป็นระบำเบ็ดเตล็ดที่ใช้แสดงงานทั่วไป

           ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                      ให้ผู้เรียนออกมาสรุปประวัติความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง การแต่งกายเครื่อง

ดนตรีและความหมายของเพลง  ให้นักเรียนร้องและระบำกฤดาภินิหารพร้อมกันเป็นกลุ่ม

           ๔.  ขั้นวัดผล

                     ให้นักเรียนตอบข้อซักถามเกี่ยวกับประวัติ ลักษณะและรูปแบบการแสดง การแต่งกายเครื่องดนตรีและความหมายของเพลงระบำกฤดาภินิหาร ให้นักเรียนแบ่งกลุ่มกันร้องและรำทีละกลุ่ม

 

ฟ้อนลาวแพน

ลำดับขั้นตอนการสอน

            ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                         โดยครูพูดถึงการฟ้อนลาวแพน

           ๒.  ขั้นสอน

                         โดยอธิบายประวัติความเป็นมา รูปแบบการแสดง การแต่งกาย เครื่องดนตรี เนื้อร้อง ทำนองเพลง  ท่ารำและโอกาสที่ใช้แสดงของฟ้อนลาวแพน

ประวัติความเป็นมา

           ฟ้อนลาวแพนเป็นฟ้อนชุดหนึ่งในละครเรื่องพระลอ  ซึ่งเป็นบทพระนิพนธ์ของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ  กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ตอนพระลอลงสรงน้ำกาหลง

           ลักษณะการรำเป็นการแสดงรำคู่ชาย หญิง เกี้ยวพาราสีกัน  ลีลาท่ารำผสมกลมกลืนระหว่างท่าฟ้อนภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ  เอกลักษณ์ของการรำฟ้อนลาวแพนคือ  การตีไหล่  ส่ายไหล่  การสืบเท้าและขยั่นเท้า

 ลักษณะและรูปแบบการแสดง

           ฟ้อนลาวแพน  เป็นการแสดงรำคู่ชาย  หญิง  เกี้ยวพาราสีกัน  มีรูปแบบการแสดง ๒  แบบ คือ

                     ๑.  เป็นการฟ้อนประกอบการแสดงละครพันทางเรื่องพระลอ  ตอนพระลอลงสรงในแม่น้ำ

กาหลง

                     ๒.  เป็นการแสดงชุดเบ็ดเตล็ด ใช้แสดงในโอกาสทั่วไป

การแต่งกาย

                ฟ้อนลาวแพนเป็นการรำคู่ชายหญิง มีลักษณะการแต่งกายแบบเชื้อชาติลาว ดังนี้

                ชาย   สวมเสื้อแขนยาว นุ่งโจงกระเบนหางปรก ใช้พาดไหล่ ๒ ชาย  ใช้ผ้าโพกศีรษะ  สวมทับทรวง  สวมกำไรเท้า

                หญิง  สวมเสื้อในนางแล้วสวมเสื้อแขนกระบอก  คอตั้งผ่าหน้าตลอด  นุ่งผ้ายาวกรอมเท้า  พาดผ้าคล้องไหล่  คาดเข็มขัดทับเสื้อ

รูปการแต่งการฟ้อนลาวแพนชายและหญิง ดูจาก CD-ROM

เครื่องดนตรี

           ใช้เครื่องดนตรี จะเข้และปี่ใน เดิมเรียกว่าลาวแคนเนื่องจากเพลงนี้กำเนิดมาจากเสียงแคนที่เป่าประกอบการแอ่วของชาวอิสาน  ที่เรียกว่าแพนใหญ่  เพราะว่ามีเพลงแพนน้อยแทรกอยู่ในเพลงนี้เรียกว่าลาวแพนใหญ่หรือลาวแพนน้อย เพลงนี้เกิดขึ้นมาตั้งแต่ ๘๐ ปีที่แล้ว ( กรมศิลปากร , ๒๔๙๔ : ๗๖-๗๗ ) ต่อมาใช้วงปี่พาทย์เครื่องห้าประกอบไปด้วย  ปี่ใน  ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด ตะโพน  และฉิ่ง

ท่ารำ

           -  สอนปฏิบัติท่ารำที่เป็นเอกลักษณ์ของฟ้อนลาวแพนคือ การตีไหล่ ส่ายไหล่ การสืบเท้า และขยั่นเท้า

           -  สอนปฏิบัติท่ารำตั้งแต่ท่าออกจนจบเพลง

โอกาสที่ใช้แสดง

           ฟ้อนลาวแพน ใช้แสดงได้ ๒ โอกาส คือ

                      ๑.  เป็นฟ้อนประกอบการแสดงละครพันทางเรื่องพระลอตอนพระลอลงสรงในแม่น้ำกาหลง

                      ๒.  เป็นการแสดงชุดเบ็ดเตล็ด ใช้แสดงในโอกาสทั่วไป

           ๓.   ขั้นสรุปและทบทวน

                      ครูและนักเรียนช่วยกันสรุปเนื้อหาที่เรียนมาแล้วในเรื่องประวัติความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง การแต่งกาย ทำนองเพลงและเครื่องดนตรีที่บรรเลงประกอบการแสดงแล้วให้ปฏิบัติท่ารำพร้อมกัน

           ๔.  ขั้นวัดผล

                      ให้นักเรียนตอบข้อซักถามเรื่องประวัติความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  ทำนองเพลงและเครื่องดนตรีที่บรรเลงประกอบการแสดง  แล้วให้ปฏิบัติท่ารำทีละกลุ่ม 

edit @ 11 Mar 2012 19:12:11 by rochana

Comment

Comment:

Tweet

big smile

#4 By (49.230.185.201|49.230.185.201) on 2015-05-20 18:33

มีจุดมุ่งหมายอะไรอ่าคะที่แสดง
 

#3 By (223.205.249.50|223.205.249.50) on 2014-08-14 20:46

ทําไมไม่มีอุปกรณ์ในการแสดงระบํากฤดาภินิหาร  ค่ะ

#2 By (1.47.225.82|1.47.225.82) on 2014-06-28 18:55

#1 By (125.26.113.95|125.26.113.95) on 2014-02-19 20:13