แผนการสอนรายคาบ

เรื่อง หลักการสอนนาฏศิลป์ไทยให้แก่เด็กช่วงช่วงชั้นที่ ๔

จุดประสงค์การสอน

            ๑.  อธิบายประวัติความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง การแต่งกาย เนื้อร้องทำนองเพลง ความหมายของเนื้อร้องเพลงฉุยฉายพราหมณ์  ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

           ๒.  การฝึกหัดร้องและรำเพลงฉุยฉายพราหมณ์  ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

           ๓.  บอกคุณค่าของการรำเพลงฉุยฉายพราหมณ์  ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

รายการสอน

           ๑.  ประวัติความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  ความหมายของเนื้อเพลง  ร้องทำนอง เพลงฉุยฉายพราหมณ์  ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

           ๒.  ฝึกหัดการร้องและรำเพลงฉุยฉายพราหมณ์  ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

           ๓.  อภิปรายถึงคุณค่าของเพลงฉุยฉายพราหมณ์  ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

วัสดุและอุปกรณ์ หรือสื่อประกอบการสอน

             Power Point  ประวัติความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  และความหมายของเพลง  และโอกาสที่แสดงชุดรำฉุยฉายพราหมณ์ ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

ประโยชน์คาดว่าจะได้รับ

           ๑.  บอกประวัติความเป็นมาลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เนื่องร้อง ทำนองเพลง  ความหมายของเนื้อเพลง

           ๒.  มีทักษะปฏิบัติการร้องและรำฉุยฉายพราหมณ์ ฉุยฉายเบญกาย  และระบำเทพบันเทิง

           ๓.  ร่วมกันอนุรักษ์ท่ารำของการรำเดี่ยว  และรำคู่ด้วยความภาคภูมิใจ

 ฉุยฉายพราหมณ์

ลำดับขั้นการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                       โดยกล่าวถึงการรำฉุยฉายว่าเป็นการรำประกอบเพลงฉุยฉายซึ่งเป็นเพลงอัตรา ๒  ชั้น  มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา  ใช้เป็นเพลงร้องและบรรเลงประกอบกิริยาอาการของผู้แสดงตอนแปลงกายแสดงถึงความภาคภูมิใจที่แต่งตัวสวยงาม

            ๒.  ขั้นสอน

                      โดยอธิบายความเป็นมา ลักษณะรูปแบบการแสดง  การแต่งกา ย เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลง

ประกอบด้วยการแสดง เนื้อร้อง  ทำนองเพลง  ท่ารำ  และโอกาสที่ใช้แสดงรำฉุยฉายพราหมณ์

ประวัติความเป็นมา

           ฉุยฉายพราหมณ์  เป็นการแสดงชุดหนึ่งในบทละครเบิกโรงเรื่องพระคเณศเสียงา พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว   มีเนื้อเรื่องว่า พระนารายณ์แปลงการมาเป็นพราหมณ์น้อยน่ารัก มารำถวายพระอุมาภควดีให้ทรงถอนคำสาป  ที่ได้สาปพราหมณ์ปรศุรามให้หมดเรี่ยวแรง เนื่องจาก  พราหมณ์ปรศุรามได้ใช้ขวานขว้างไปทำให้งาของพระพิฆเณศหัก  ความน่ารักของพราหมณ์น้อยทำให้พระอุมาภควดีถอนคำสาปและคืนพละกำลังให้พราหมณ์ปรศุรามดังเดิม  ผู้คิดประดิษฐ์ท่ารำคือพระยานัฎกานุรักษ์ ( ทองดี สุวรรณภารต ) ได้ถ่ายทอดให้พระไพจิตรนันทนาการ  ผู้เป็นบุตรชายได้แสดงเป็นคนแรก  ต่อมาได้มีการสืบทอดมาถึงกรมศิลปากร ผู้แสดงคือ  ครูส่องชาติ      ชื่นศิริ

ลักษณะและรูปแบบการแสดง

           การแสดงรำฉุยฉายพราหมณ์เป็นการแสดงประเภทรำเดี่ยวที่อวดลีลาท่ารำที่อ่อนช้อย  งดงาม  และสง่า  มีกระบวนท่ารำตามแบบแผนนาฎศิลป์ไทย  ลักษณะรูปแบบการแสดงแสดงไว้  ๒  แบบ

           ๑.  เป็นการแสดงชุดหนึ่งในเรื่องพระคเณศเสียงา

           ๒.  เป็นการรำเดี่ยว  ที่แสดงในงานมงคลและอวมงคลทั่วไป

การแต่งกาย

           ฉุยฉายพราหมณ์  แต่งกายยืนเครื่องพระ สีขาวขลิบแดง  สวมกระบังหน้ามุ่นมวยผมปักปิ่นเขียนอุณาโลมกลางหน้าผาก  เนื่องจากเป็นพราหมณ์น้อย มีเครื่องแต่งกายดังนี้

รูปแบบแต่งกายฉุยฉายพราหมณ์ดูจาก CD-ROM

 การแต่งกายแบบยืนเครื่องพระ ( แต่งเป็นพราหมณ์ )  มีดังนี้

           -  กำไลเท้า

           -  สนับเพลา

           -  ผ้านุ่งหรือภูษา

           -  เสื้อหรือฉลององค์แขนสั้น ( สีขาว )

           -  รัดสะเอวหรือรัดองค์

           -  ห้อยข้างหรือเจียระบาด หรือชายแครง

           -  ห้อยหน้าหรือชายไหว

           -  เข็มขัดและปั้นเหน่ง

           -  กรองคอ

           -  พาหุรัดหรือกนกแขน

            -  ทับทรวง

           -  สังวาล

           -  ตาบทิศ

           -  กระบังหน้า เกี้ยวและปิ่นเงิน

           -  ดอกไม้เพชร

           -  จอนหู

           -  ดอกไม้ทัด ( ด้านขวา )

           -  อุบะ

           -  ธำมรงค์หรือแหวน

           -  ทองกรหรือกำไลแผง

           -  แหวนรอบ

           -  ปะวะหล่ำ

เครื่องดนตรี

            เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงฉุยฉายพราหมณ์  ใช้วงปี่พาทย์เครื่องห้าประกอบด้วย  ปี่ใน  ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด  ตะโพนและฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์เครื่องห้าดูจาก  CD-ROM

เนื้อร้องและทำนองเพลง

             เพลงฉุยฉายพราหมณ์เป็นเพลงอัตรา ๒ ชั้น  มีมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา   เป็นเพลงร้องประกอบกิริยาอาการของผู้แสดงที่มีความภาคภูมิใจในการแต่งกายของตนเอง  เพลงชุดนี้มี ๒  เพลงรวมอยู่ด้วยกันคือเพลงฉุยฉายและเพลงแม่ศรี  ในตอนแรกร้องเพลงฉุยฉายก่อนร้องหมดคำหนึ่งก็จะมีปี่เป่าเลียนทำนองและเสียงร้องตาม  แล้วจึงบรรเลงรับต่อด้วยเพลงแม่ศรี  เพลงฉุยฉายพราหมณ์มี ๒  แบบ คือ  ฉุยฉายพราหมณ์แบบเต็ม  และฉุยฉายพราหมณ์แบบย่อ  ในที่นี้จะกล่าวถึงเนื้อเพลงฉุยฉายพราหมณ์แบบย่อ  ดังนี้  (กรมศิลปากร , ๒๔๙๔ : ๙๔ , ๙๖ )

บทร้องฉุยฉายพราหมณ์

ร้องฉุยฉาย

                                ฉุยฉายเอย                       ช่างงามขำช่างรำโยกย้าย  

                                        สะเอวแสนอ่อนอรชรช่วงกาย                 วิจิตรยิ่งลายที่คนประดิษฐ์    

                                       สองเนตรคมขำแสนดำมันขลับ                 ชม้อยเนตรจับช่างสวยสุดพิศ

     ร้องแม่ศรี

                                                              น่ารักเอย                   น่ารักดรุณ

                                                     เหมือนแรกจะรุ่น                 จะรู้เดียงสา

                                                     เจ้ายิ้มเจ้าแย้ม                     แก้มเหมือนมาลา

                                                     จ่าจิตติดตา                          เสียเจ้าเจ้าเอย

ปี่พาทย์ทำเพลงเร็ว  ลา

ความหมายของเนื้อเพลง

          พราหมณ์น้อยฟ้อนรำได้งดงาม  สะเอวอ้อมแอนอรชร  แต่งกายวิจิตรงดงาม  มีดวงตาคมขำเมื่อชม้อย  ดวงตาดูสวยงามเมื่อยามพิศ  พราหมณ์น้อยน่ารักเหมือนเด็กแรกรุ่นไร้เดียงสา  เมื่อยิ้มแย้มแก้มเต็มอิ่มทำให้ติดตาตรึงใจ

ท่ารำ

           การรำฉุยฉายพราหมณ์เป็นการรพเดี่ยวที่อวดผีมือของผู้แสดง  ที่มีลีลาท่ารำอ่อมช้อยงดงามตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทย   และเป็นผู้ที่มีรูปร่างงดงาม  สง่า  สมส่วนสอดคล้องกับบทบาทที่ได้รับเนื่องจากเป็นการรำเดี่ยว  ดังนั้นผู้รำจะต้องมีความแม่นยำในท่านำและมีปฏิภาณไหวพริบในการแสดงได้ดี

โอกาสที่ใช้แสดง

         ฉุยฉายพราหมณ์ใช้แสดงได้ ๒ โอกาสดังนี้

                  ๑.  ใช้แสดงเป็นบทเบิกโรงเรื่องพระคเณศเสียงา

                  ๒.  ใช้แสดงในงานมงคลและอวมงคลทั่วไป

          ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                       ให้ผู้เรียนร่วมกันสรุปสาระที่เรียนมาแล้ว  และทบทวนการร้องและรำตั้งแต่ต้นจนจบ

           ๔.  ขั้นวัดผล

                       ให้ผู้เรียนทำแบบฝึกหัดเกี่ยวกับประวัติความเป็นมา  ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงเพลงฉุยฉายพราหมณ์  แล้วร้องและรำเพลงฉุยฉายพราหมณ์พร้อมกัน

edit @ 11 Mar 2012 19:12:58 by rochana

Comment

Comment:

Tweet

open-mounthed smile double wink

#1 By (182.53.106.67|182.53.106.67) on 2014-01-28 17:36