ฉุยฉายเบญกาย

ลำดับขั้นการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                      โดยกล่าวถึงการรำฉุยฉายพราหมณ์  แล้วกล่าวถึงฉุยฉายเบญกาย 

           ๒.  ขั้นสอน

                     โดยอธิบายประวัติความเป็นมา  ลักษณะรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดง  เนื้อร้องทำนองเพลง  ท่ารำและโอกาสที่ใช้แสดงรำฉุยฉายเบญกาย

ประวัติความเป็นมา

           ฉุยฉายเบญกายเป็นการแสดงชุดหนึ่งของการแสดงโขน  เรื่องรามเกียรติ์ชุดนางลอย  ซึ่งเป็นบทบาทของนางเบญกายที่ทศกัณฐ์ออกอุบายให้  แปลงกายเป็นนางสีดาทำตายลอยน้ำไปยังหน้าพลับพลาของพระราม  เมื่อพระรามเห็นแล้วก็คิดว่านางสีดาตายแล้วจะได้ยกทัพกลับ  นางเบญกายจำใจรับอาสาออกไปดูนางสีดายังสวนขวัญ  แล้วกลับมาแปลงร่างเป็นนางสีดา  เมื่อแปลงกายแล้วก็มารำฉุยฉายเบญกายอวดความงามว่าแปลงกายได้เหมือนนางสีดา

ลักษณะและรูปแบบการแสดง

           ฉุยฉายเบญกาย  เป็นการแสดงประเภทรำเดี่ยว ที่อวดลีลาท่ารำที่อ่อนช้อยงดงาม  มีการบวนท่ารำตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทยมีลักษณะรูปแบบการแสดง ได้ ๒ แบบ คือ

                     ๑.  เป็นการแสดงเป็นชุดเป็นตอนในการแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์ชุดนางลอย

                     ๒.  เป็นการรำเดี่ยวที่แสดงในงานมงคลและอวมงคลทั่วไป

การแต่งกาย

            ฉุยฉายเบญกายแต่งกายยินเครื่องนาง ( สีแดงเขียว ) มีเครื่องแต่งกาย  ดังนี้

รูปการแต่งกายยืนเครื่องนางดูจาก CD-ROM

การแต่งกายแบบยืนเครื่องนาง  มีดังนี้

           -  กำไลเท้า

           -  เสื้อในนาง แล้วสวมสะอิ้ง ( สร้อยตัว )

           -  ผ้านุ่งนางหรือภูษา

           -  เข็มขัดและปั้นเหน่ง

           -  ผ้าห่มนาง

           -  นวมนางหรือกรองคอ

           -  จี้นางหรือตาบทับ

           -  พาหุรัด

           -  แหวนรอบ

           -  ปะวะหล่ำ

           -  กำไลตะขาบ

           -  ทองกร

           -  ธำมรงค์หรือแหวน

           -  มงกุฎกษัตรีย์

           -  ดอกไม้ทัด ( ด้านซ้าย )

           -  อุบะ

เครื่องดนตรี

           เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงฉุยฉายเบญกาย  ใช้วงปี่พาทย์เครื่องห้าประกอบด้วย  ปี่ใน  ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด  ตะโพนและฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์เครื่องห้าดูจาก  CD-ROM

เนื้อร้องและทำนองเพลง

           เพลงฉุยฉายเบญกายแปลงเป็นเพลงอัตรา ๒ ชั้น มีมาแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา  เป็นเพลงร้องประกอบกิริยาอาการของผู้แสดงที่มีความภาคภูมิใจในการแต่งกายของตนเอง  เพลงชุดนี้มี ๒ เพลงรวมอยู่ด้วยกันคือเพลงฉุยฉายและเพลงแม่ศรี  ในตอนแรกร้องเพลงฉุยฉายก่อนร้องหมดคำหนึ่งก็จะมีปี่เป่าเลียนทำนองและเสียงร้องตาม  แล้วจึงบรรเลงรับต่อด้วยเพลงแม่ศรี  เพลงฉุยฉายเบญกายมี ๒ แบบ คือ ฉุยฉายเบญกายแบบเต็มและฉุยฉายเบญกายแบบย่อ  ในที่นี้จะกล่าวถึงเนื้อเพลงฉุยฉายเบญกายแบบเต็ม  ดังนี้ (กรมศิลปากร , ๒๔๙๔ : ๙๔ , ๙๖ )

บทร้องฉุยฉายเบญกายแปลง

ฉุยฉาย

                                                ฉุยฉายเอย                            เข้าไปเผ้าเจ้าก็กรีดกราย

                                เยื้องย่างเจ้าช่างแปลงกาย                       ให้ละเมียดละม้ายสีดานงลักษณ์

                                ถึงพระรามเห็นทรามวัย                           จะฉงนพระทัยให้อะเหลื่ออะหลัก

                                                งามนักเอย                             ใครเห็นพิมพ์พักตร์ก็จะรักจะใคร่

                                หลับก็จะฝันครั้นตื่นก็จะคิด                       อยากจะเห็นอีกสักนิดหนึ่งให้ชื่นใจ

                                งามคมดุจคมศรชัย                                  ถูกนอกทะลุในให้เจ็บอุรา

เพลงแม่ศรี

                                                  แม่ศรีเอย                             แม่ศรีรากษสี

                                     แม่แปลงอินทรีย์                                เป็นแม่ศรีสีดา

                                     ทศพักตร์มลักเห็น                              จะตื่นเต้นในวิญญาณ์

                                     เหมือนล้อเล่นให้เป็นบ้า                     ระอาเจ้าแม่ศรีเอย

                                                  อรชรเอย                             อรชรอ้อนแอ้น

                                     เอวขาแขนแมน                                 แม้นเหมือนกินรี

                                     ระทวยนวยนาฏ                               วิลาสจรลี

                                     ขึ้นปราสาทมณี                                 เฝ้าพระปิตุลาเอย

ปี่พาทย์ทำเพลงเร็ว   ลา

ความหมายของเพลง

           นางเบญกายเดินกรีดกรายเพื่อจะไปเข้าเฝ้าทศกัณฐ์  ลีลาท่าเดินของนางเบญกายเหมือนกับนางสีดามาก  หากพระรามได้พบเห็นก็จะเกิดความสงสัย นางมีใบหน้างดงามมากหากใครได้เห็นก็จะเก็บไปฝัน และอยากจะเห็นอีกครั้งหนึ่ง นางมีดวงตาที่งามคมเปรียบเสมือนศรที่แผลงมาถูกอกแม่นางยักษ์แปลงเป็นนางสีดา หากทศกัณฐ์ได้มาเห็นก็จะตื่นเต้น เหมือนล้อให้ดีใจหลงใหลในตัวนาง   รูปร่างของนางช่างอรชรอ้อนแอ้น  แขนขางดงามเหมือนนางกินรี นางเดินเยื้องกรายไปยังปราสาทเพื่อเข้าเฝ้าทศกัณฐ์ผู้เป็นลุง

ท่ารำ

           การรำฉุยฉายเบญกายเป็นการรำเดี่ยวที่อวดฝีมือของผู้แสดง ที่มีลีลาท่ารำอ่อนช้อยงดงามตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทย และเป็นผู้ที่มีรูปร่างงดงามนุ่มนวล สอดคล้องกับบทบาทที่ได้รับเนื่องจากเป็นการรำเดี่ยว ดังนั้นผู้รำจะต้องมีความแม่นยำ มีปฏิภาณไหวพริบและแสดงอารมณ์ได้สมบทบาทในการแสดงได้ดี

โอกาสที่ใช้แสดง

           ฉุยฉายเบญกายใช้แสดงได้ ๒ โอกาสดังนี้

                      ๑.  เป็นการแสดงชุดหนึ่งในการแสดงโขนเรื่องรามเกียรติ์ ตอนนางลอย

                     ๒.  ใช้แสดงในงานมงคลและอวมงคลทั่วไป

          ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                     ให้ผู้เรียนร่วมกันสรุปและทบทวนท่ารำตั้งแต่ต้นจนจบ

           ๔.  ขั้นวัดผล

                     ให้ผู้เรียนทำแบบฝึกหัดเกี่ยวกับความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย   เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงเพลงฉุยฉายเบญกาย  แล้วร้องและรำเพลงฉุยฉายเบญกายพร้อมกัน

edit @ 11 Mar 2012 19:13:46 by rochana

Comment

Comment:

Tweet

#2 By ดญธนพร ถิ่นขนอน (103.7.57.18|118.173.193.135) on 2012-07-28 21:24

#1 By ดญธนพร ถิ่นขนอน (103.7.57.18|118.173.193.135) on 2012-07-28 21:24