ระบำเทพบันเทิง

ลำดับขั้นการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                        โดยการกล่าวถึงระบำกฤดาภินิหาร  ซึ่งเป็นระบำมาตรฐานตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทย

           ๒.  ขั้นสอน

                       โดยอธิบายประวัติความเป็นมา  ลักษณะและรูปแบบการแสดง การแต่งกาย เครื่องดนตรี เนื้อร้องและทำนองเพลง ท่ารำ  และโอกาสที่ใช้แสดงระบำเทพบันเทิง

ประวัติความเป็นมา

           ระบำเทพบันเทิง  เป็นการแสดงประเภทระบำมาตรฐาน  ซึ่งกรมศิลปากรได้ปรับปรุงขึ้นใช้เป็นระบำของเทพบุตรนางฟ้าฟ้อนรำบำเรอองค์ปะตาระกาหลาในละครในเรื่องอิเหนา ตอนลมหอบ  ได้นำออกแสดงแก่ประชาชน ณ โรงเรียนละครศิลปากร เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๙๙  ผู้ประพันธ์บทร้อง  และปรับปรุงทำนองเพลงแขกเชิญเจ้ากับเพลงยะวาเร็วคือนายมนตรี ตราโมท ผู้เชี่ยวชาญดนตรีไทย กรมศิลปากร

ลักษณะและรูปแบบการแสดง

           ระบำเทพบันเทิง   เป็นระบำมาตรฐานชุดหนึ่ง  ในละครในเรื่องอิเหนาตอนลมหอบ  ซึ่งเป็นระบำของเทพบุตรนางฟ้าฟ้อนรำ เพื่อบวงสรวงองค์ปะตาระกาหลา มีลักษณะรูปแบบการแสดงได้ ๒  แบบคือ

                        ๑.  เป็นการแสดงชุดเป็นตอนในละครในเรื่องอิเหนา ตอนลมหอบ

                        ๒.  เป็นระบำมาตรฐาน คู่พระ นาง ที่แสดงในงานมงคลทั่วไป

การแต่งกาย

           ระบำเทพบันเทิงแต่งกายยืนเครื่องพระ นาง   เนื่องจากเป็นบทบาทของเทวดานางฟ้า มาฟ้อนรำเพื่อบวงสรวงองค์ปะตาระกาหลา มีเครื่องแต่งกายดังนี้

รูปการแต่งการยืนเครื่องพระ ดูจาก CD-ROM

การแต่งกายแบบยืนเครื่องพระ มีดังนี้

                -  กำไลเท้า

                -  ห้อยข้างหรือเจียระบาด

                -  สนับเพลา

                -  ผ้านุ่งหรือภูษา

                -  ห้อยหน้าหรือชายไหว

                -  เสื้อหรือฉลององค์แขนยาว

                -  รัดสะเอวหรือรัดองค์

                -  เข็มขัดและปั้นเหน่ง

                -  กรองคอ

                -  อินทรธนู

                -  ทับทรวง

                -  พาหุรัด

                -  สังวาล

                -  ตาบทิศ

                -  ชฎา

                -  ดอกไม้เพชร

                -  จอนหู

                -  ดอกไม้ทัด (ด้านขาว)

                -  อุบะ

                -  ธำมรงค์หรือแหวน

                -  ทองกรหรือกำไลแผง

                -  แหวนรอบ

                -  ปะวะหล่ำ

รูปการแต่งกายยืนเครื่องนาง ดูจาก CD-ROM

การแต่งกายแบบยืนเครื่องนาง มีดังนี้

                -  กำไลเท้า

                -  เสื้อในนาง แล้วสวมสะอิ้ง (สร้อยตัว)

                -  ผ้านุ่งนางหรือภูษา

                -  เข็มขัดและปั้นเหน่ง

                -  ผ้าห่มนาง

                -  นวมนางหรือกรองคอ

                -  จี้นางหรือตาบทับ

                -  พาหุรัด

                -  แหวนรอบ

                -  ปะวะหล่ำ

                -กำไลตะขาบ

                -  ทองกร

                -  ธำมรงค์หรือแหวน

                -  มงกุฎกษัตรีย์

                -  ดอกไม้ทัด(ด้านซ้าย)

                -  อุบะ

เครื่องดนตรี

           เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบระบำเทพบันเทิง คือ วงปี่พาทย์เครื่องห้า  ประกอบด้วย ปี่ใน  ระนาดเอก  ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด  ตะโพนและฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์เครื่องห้าดูจาก CD-ROM

  เนื้อร้องและทำนองเพลง

            ระบำเทพบันเทิงร้องด้วยเพลงแขกเชิญเจ้ากับเพลงเร็ว  ประพันธ์บทร้องและปรับปรุงทำนองเพลงโดยนาย มนตรี ตราโมท  ผู้เชี่ยวชาญดนตรีไทย กรมศิลปากร มีบทร้องดังนี้ (ประดิษฐ์อินทนิล, มป.ป. :๙๗)

                                                          บทร้องระบำเทพบันเทิง

                                                           ร้องเพลงแขกเชิญเจ้า

                                    เหล่าข้าพระบาท                                ขอวโรกาส เทวฤทธิ์อดิศร

                         ขอฟ้อนกราย                                                รำร่ายถวายกร

                         บำเรอปิ่นอมร                                               ปะตาระกาหลา

                         ผู้ทรงพระคุณ                                                ยิ่งบุญบารมี

                         เพื่อเทวบดี                                                    สุขสมรมยา

                         เถลิงเทพสิมา                                                พิมานสำราญฤทัย

                                                                      -สร้อย-

                                  สุรศักดิ์ประสิทธิ์                                    สุรฤทธิ์กำจาย

                         ทรงสราญพระกาย                                          ทรงสบายพระทัย

                                  ถวายอินทรีย์                                         ต่างมาลีบูชา

                      ถวายดวงตา                                                      ต่างประทีปจำรัสไข

                      ถ้อยคำอำไพ                                                     ต่างธูปหอมจุณจันทน์

                      ถวายดวงจิต                                                      อัญชลิตวรคุณ

                      ที่ทรงการุณย์                                                     ผองข้ามาแต่บรรพ์

                      ถวายชีวัน                                                         รองบาทจนบรรลัย

                                                                       -สร้อย-

                                 สุรศักดิ์ประสิทธิ์                                     สุรฤทธิ์กำจาย

                     ทรงสราญพระกาย                                              ทรงสบายพระทัย

                                                                   ร้องเพลงยะวาเร็ว

                                 ร่วมกันร้องทำนองลำนำ                          มาฟ้อนมารำให้รื่นเริงใจ (ซ้ำ)

                     ให้พร้อมให้เพรียงเรียงระดับ                                เปลี่ยนสับท่วงทีหนีไล่

                                  เวียนไป                                              ได้จังหวะกัน

                      อัปสรฟ้อนส่าย                                                  กรีดกรายออกมา

                      ฝ่ายฝูงเทวา                                                      ทำท่ากางกั้น (ซ้ำ)

                      เข้าทอดสนิท                                                    ไม่บิดไม่ผัน (ซ้ำ)

                      ผูกพันสุดเกษม                                                  ปลื้มเปรมปรีดา

โน้ตเพลงเทพบันเทิง โดย นายชุมพล ปัญจะ

                ทำนองขึ้นต้น

- - - ดํ

- - - ท

- - - ล

- - - ซ

- - - ฟ

- - - ม

- - ซ ร

ด ร ม ด

- - - -

ม ร ด ร

ม ร ด ร

- ด ด ด

- - - -

ม ร ด ร

ม ร ด ร

- ด ด ด

                 

สองชั้น ท่อน 1

- - - -

- - - -

- ด – ร

- ม – ซ

- ล ซ ซ

- ล ซ ซ

- ดํ – ท

- ล – ซ

- - - ฟ

- - - ม

- - ซ ร

ม ร ด ร

- ม ร ร

- ม ร ร

ซ ล ซ ม

- ร – ด

- ม ซ ร

ม ร ด ล

ซ ม ซ ล

- ด – ร

- ม ม ม

ร ด - ร

- ม ม ม

ซ ล –ซ

( - - - -

- - - - )

- ด ม ร

- ม ด ร

( - - - -

- - - - )

- ม ล ซ

- ล ม ซ

( - - - -

- - - - )

- ซ – ล

- ท – ดํ

( - - - -

- - - - )

- ซ – ดํ

ท ล ซ ม

( - - - -

- - - - )

ล ดํ ซ ล

ม ซ ร ม

- - ร ร

- ร - -

ม ร ซ ม

- ร – ด

( - - - -

- - - - )

ม ร ด ร

ม ด ด ด

( - - - -

- - - - )

ม ร ด ร

ม ด ด ด

- - - -

ม ร ด ร

ม ร ด ร

- ด ด ด

- - - -

ม ร ด ร

ม ร ด ร

- ด ด ด

               

สองชั้น ท่อน 2

- - - -

- - - -

- ซ - ล

ท - ดํ

- - - ท

- - ดํ รํ

- - ดํ รํ

ดํ ท - ดํ

- - - -

- - - -

- ซ - ล

ท - ดํ

- - - ล

- ซ - -

- ม - -

- ซ - ด

- - - -

- - - -

- ด - ร

- ม – ซ

- - - ม

- ร - -

ม ร ซ ม

- ร – ด

- - - -

- - - -

- ซ - ล

ท - ดํ

- - - ท

- - ดํ รํ

- - ดํ รํ

ดํ ท - ดํ

- - - -

- - - -

- ซ - ล

ท - ดํ

- - - ล

- ซ - -

- ม - -

- ซ - ด

- - - -

- - - -

- ด - ร

- ม – ซ

- - - ม

- ร - -

ม ร ซ ม

- ร – ด

( - - - -

- - - - )

 ม ร ด ร

ม ด ด ด

( - - - -

- - - - )

ม ร ด ร

ม ด ด ด

- - - -

ม ร ด ร

ม ร ด ร

- ด ด ด

- - - -

ม ร ด ร

 ม ร ด ร

- ด ด ด

 

ชั้นเดียว

- ด ร ม

- ซ – ล

ดํ ล ซ ม

ซ ร ร ร

- ด ร ม

- ซ – ล

ดํ ล ซ ม

ซ ร ร ร

- ร ร ร

ม ร ด ล

- ล ล ล

ซ ล ด ร

- ร ร ร

ม ร ด ล

- ล ล ล

ซ ล ด ร

- - ด ม

- - ด ร

- ม ม ม

ซ ล – ซ

- - ม ล

ม ซ - -

ล ซ ม ซ

ล ดํ - ล

- - - ซ

- - - ม

ร ม ซ ม

ร ด - ร

- - ดํ มํ

- รํ ดํ ล

- - ซ ล

ดํ รํ ดํ รํ

- - ดํ มํ

- รํ ดํ ล

- - ซ ล

ซ ม ซ ม

- - ดํ มํ

- รํ ดํ ล

- - ซ ล

ดํ รํ ดํ รํ

- - ดํ มํ

- รํ ดํ ล

- - ซ ล

ซ ม ซ ม

- - รม

ซ ล ดํ ม

- - ร ม

ซ ล ซ ดํ

- - ร ม

ซ ล ดํ ม

- - ร ม

ซ ล ซ ดํ

- - ล ล

- ดํ - -

- ล ล ดํ

- รํ มํ ซํ

- - มํ มํ

- ซํ - -

- มํ มํ ซํ

- ลํ - รํ

 

 

 

 

 

ความหมายของเนื้อเพลง

             ระบำเทพบันเทิง  เป็นระบำของเทวดานางฟ้ามาฟ้อนรำบวงสรวงองค์ปะดาระกาหลา  ที่มีพระคุณต่อปวงชนทุกคน ขอให้พระองค์ทรงมีความสุขเป็นการเฉลิมฉลองวิมานเทพ  ให้ทรงพระสำราญ ด้วยอำนาจแห่งความศักดิ์สิทธิ์และอิทธิฤทธิ์ของพระองค์ที่แผ่กระจาย ขอให้พระองค์ทรงสำราญพระกายและพระทัย   เทวดานางฟ้าทั้งหลายขอถวายร่างกายแทนบูชาด้วยดอกไม้  ถวายดวงตาแทนแสงประทีป  กล่าวบูชาสรรเสริญแทนธูปที่มีกลิ่นหอม  ถวายดวงจิตเพื่อกราบไหว้บูชาพระคุณอันยิ่งใหญ่ ที่ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณต่อปวงเทวดานางฟ้าและประชาชนทุกคน  ถวายชีวิตเพื่อรับใช้องค์ปะตาระกาหลาจวบจนสิ้นชีวิต  มาร่วมกันร้องและรำเพื่อบูชาพระองค์ให้พร้อมเพียงกัน  รำเป็นคู่สลับสับเปลี่ยนเวียนไปเป็นวงกลมตามจังหวะ  นางฟ้ารำฟ้อนกรีดกราย เทวดาก็จะกางกั้น  เข้าคู่กันสนิทสนมผูกพันกันด้วยความสนิทสนม  ด้วยความปลื้มเปรมและมีความสุขในการได้บูชาพร้อมกัน

ท่ารำ

            ระบำเทพบันเทิง  เป็นระบำมาตรฐานที่เป็นการรำคู่พระ นาง ที่ประสานสัมพันธ์กัน มีการตีบทตามบทร้อง และทำนองเพลง  โดยใช้กระบวนท่ารำตามแบบแผนนาฏศิลป์ไทย

โอกาสที่ใช้แสดง

           ระบำเทพบันเทิง ใช้แสดงได้ ๒ โอกาส คือ

                        ๑.  เป็นระบำของเทพบุตรนางฟ้าฟ้อนรำบำเรอองค์ปะตาระกาหลา  ในละครในเรื่องอิเหนา ตอนลมหอบ

                        ๒.  เป็นระบำที่แสดงในงานมงคลทั่วไป

           ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                       ให้ผู้เรียนร่วมกันสรุปและทบทวนท่ารำตั้งแต่ต้นจนจบ

           ๔.  ขั้นวัดผล

                        ให้ผู้เรียนทำแบบฝึกหัดเกี่ยวกับความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการรำระบำเทพบันเทิง  แล้วร้อง  และรำระบำเทพบันเทิงพร้อมกัน

edit @ 11 Mar 2012 19:14:42 by rochana

Comment

Comment:

Tweet

555555

#17 By (125.27.235.17|125.27.235.17) on 2015-07-13 18:06

#16 By (49.48.249.61|49.48.249.61) on 2015-06-14 09:50

มันรำอย่างไรหรือ

#15 By (49.48.29.126|49.48.29.126) on 2015-02-04 21:53

#14 By (110.77.180.36|110.77.180.36) on 2014-08-24 16:41

ไม่เห็นมีท่ารำเลย จะเอาท่ารำ sad smile angry smile tongue embarrassed

#13 By (180.180.140.17|180.180.140.17) on 2014-06-15 15:46

#12 By (1.4.160.247|1.4.160.247) on 2014-02-01 19:37

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#6 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#7 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#8 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#9 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#10 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#11 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

เราอยากได้ท่ารำน่คะ!! มีไหมคะ??? embarrassed

#5 By น้ำ (115.67.34.13|115.67.34.13) on 2014-01-25 08:56

ไม่มีรูปหรอคะท่ารำembarrassed

#4 By pp (103.7.57.18|192.168.200.251, 113.53.232.164) on 2013-02-04 09:32

 ท่ารำไม่มีรูป

#3 By 5555 (103.7.57.18|180.180.225.153) on 2013-01-27 09:55

ท่ารำทำไมไม่มีรูป

#2 By เด็ก (103.7.57.18|125.25.197.223) on 2012-11-29 19:02

embarrassedไม่มีรูปหงอคับ

#1 By เรียน (103.7.57.18|125.25.197.223) on 2012-11-29 19:01