แผนการสอนรายคาบ

เรื่อง หลักการสอนนาฏศิลป์ไทยในระดับอุดมศึกษา

           ผู้วิจัยได้จัดทำสาระนาฏศิลป์ไทยในระดับอุดมศึกษา  ด้วยเห็นว่า ผู้สอนอาจจะนำมาใช้สอนผู้เรียนที่ศักยภาพ  หรือมีพรสวรรค์  หรือฝึกเพื่อจัดการแสดงในโรงเรียน

จุดประสงค์ของการสอน

           ๑.  อธิบายความเป็นมา  ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรี  เนื้อร้องและทำนองเพลง  และโอกาสที่แสดงเพลงพระลอเข้าสวน  ฉุยฉายทศกัณฐ์ลงสวนและลงสรงโทนได้

           ๒.  ทักษะการร้องและรำการแสดงชุดพระลอเข้าสวน ฉุยฉายทศกัณฐ์ลงสวนและลงสรงโทนได้

           ๓.  บอกคุณค่าของการแสดงในเชิงอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมไทย

รายการสอน

           ๑.  พระลอเข้าสวน

           ๒.  ฉุยฉายทศกัณฐ์ลงสวน

           ๓.  ลงสรงโทน

วัสดุและอุปกรณ์ หรือสื่อประกอบการสอน

           Power Point  ประวัติความเป็นมา  ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกายและความหมายของเพลง  และโอกาสที่แสดงชุดพระลอเข้าสวน  ฉุยฉายทศกัณฐ์ลงสวนและลงสรงโทน

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

          ๑.  ผู้เรียนนำความรู้และมีทักษะในการร้องและรำชุดพระลอเข้าสวน  ฉุยฉายทศกัณฐ์ลงสวนและลงสรงโทนไปใช้ได้

          ๒.  ผู้เรียนมีความภาคภูมิใจในการอนุรักษ์การแสดงชุดพระลอเข้าสวน  ฉุยฉายทศกัณฐ์ลงสวนและลงสรงโทนได้

                                                                      พระลอเข้าสวน

ลำดับขั้นตอนการสอน

           ๑.  ขั้นนำเข้าสู่บทเรียน

                       โดยกล่าวถึงละครพันทางเรื่องพระลอ

           ๒.  ขั้นสอน

                       โดยอธิบายประวัติความเป็นมา  ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรี  เนื้อร้องและทำนองเพลง  ท่ารำและโอกาสที่แสดงละครพันทางเรื่องพระลอ  ตอนพระลอเข้าสวน

ประวัติความเป็นมา

           พระลอเข้าสวนเป็นการแสดงเป็นชุดเป็นตอน  ตอนพระลอเข้าสวน  เป็นบทบาทของพระลอและพระพี่เลี้ยง  คือนายแก้ว นายขวัญ  เดินทางไปยังเมืองสรองเพื่อไปพบกับพระเพื่อน พระแพง   เนื่องจากถูกเวทย์มนตร์ของปู่เจ้าสมิงพราย ในตอนนี้เป็นบทบาทของพระลอซึ่งปลอมเป็นพราหมณ์ชื่อศรีเกศ นายแก้ว นายขวัญ เปลี่ยนชื่อเป็น นายราม นายรัต โดยมีมัคคุเทศก์นำทางไปในตอนนี้ยังมีการรำเดี่ยวของพระลอในเพลงลาวชมดง  เป็นบทชมสวนดอกไม้ที่มีหลากหลายชนิดเพื่ออวดฝีมือของผู้แสดงด้วยลีลาที่อ่อนช้อย สง่างดงาม ด้วยลีลาผสมผสานระหว่างท่าฟ้อนของชาวไทยภาคเหนือและท่ารำมาตรฐานที่เป็นแบบแผนนาฏศิลป์ไทย

ลักษณะรูปแบบการแสดงพระลอเข้าสวน

           รูปแบบการแสดงพระลอเข้าสวนแสดงได้ ๒  แบบ คือ

           แบบที่ ๑  เป็นตอนการแสดงเป็นชุดเป็นตอน  เรียกว่า ตอนพระลอเข้าสวนในละครพันทางเรื่องพระลอ

           แบบที่ ๒  เป็นการแสดงชุดมาตรฐานที่มีท่วงท่าลีลาที่มีแบบแผนงดงาม  แสดงเป็นชุดเบ็ดเตล็ด

การแต่งกาย

           พระลอเข้าสวนเป็นการแสดงเป็นชุดเป็นตอนที่มีบทบาทของผู้แสดง ๓  คน คือ พระลอ  นายแก้ว และนายขวัญ  มีการแต่งกายดังนี้

รูปการแต่งกายพระลอเข้าสวนดูจาก CD-ROM

พระลอแต่งกายเป็นพราหมณ์ มีเครื่องแต่งกายดังนี้

                - ฉลององค์แขนสั้น

                - พาหุรัดหรือกนกแขน

                - สนับเพลา

                - พระภูษา จีบโจงหางหงส์

                - รัดสะเอว

                - ห้อยข้าง

                - ห้อยหน้า

                - กรองคอ

                - กระบังหน้า เกี้ยวและปิ่นเงิน

                - ดอกไม้ทัด(ด้านขวา)

                - ทับทรวง

                - สังวาลและตาบทิศ

                - กำไลแผง

                - ปั้นเหน่งและหัวเข็มขัด

                - กำไลหัวบัว

                - ห่มสไบสีเหลืองทอง

นายแก้วหรือนายราม และนายขวัญหรือนายรัต มีเครื่องแต่งกายดังนี้

                - ฉลององค์แขนสั้น

                - สนับเพลา

                - พระภูษาหางกระรอก

                - ผ้าคาดเอว

                - กรองคอ

                - เกล้ามวย พันผ้าผูกชายเป็นโบว์ที่ท้ายทอย

                - ห่มผ้าสไบ ๒ ชายด้านหลัง

                - ทับทรวง

                - ข้อมือ

                - ข้อเท้า

                - เข็มขัดและปั้นเหน่ง

เครื่องดนตรี

           เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงพระลอเข้าสวนคือ  วงปี่พาทย์เครื่องห้าประกอบด้วยปี่ใน  ระนาดเอก

ฆ้องวงใหญ่  กลองทัด ตะโพนและฉิ่ง

รูปวงปี่พาทย์เครื่องห้าดูจาก CD-ROM

เนื้อร้องและทำนองเพลง

ปี่พาทย์ทำเพลงลาวกระแซะ

ร้องเพลงลาวกระแซะ

                                  เมื่อนั้น                                                       พระลอ ดิลกเลิศ เฉิดฉวี

                        ปลอมเพศ แปลงนาม เป็นพราหมณ์ชี                       เหมือนมุนี ศรีเกศ ทรงเวทมนตร์

                        นายแก้ว นายขวัญ นั้นเปลี่ยนนาม                           ชื่อนายราม นายรัต ไม่ขัดสน

                        มัคคุเทศก์ นำเสด็จ จรดล                                        ผ่านสถล มารคเข้า อุทยาน

 

ปี่พาทย์ทำเพลงเสมอลาว

ร้องเพลงลาวชมดง

               การะเกด เหมือนเกด แก้วเกศา                มลุลี เหมือนบุปผา แม่เกี้ยวเกล้า

                         สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                   เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        นางแย้ม เหมือนแก้ม แม่แย้มเย้า                          ใบโบก เหมือนเจ้า จะกวักกร

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        คณานก แมกไม้ อยู่เรียงรัง                                   ร้องเรื้อย รับขวัญ เหมือนเสียงสมร

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        เห็นโนรี สาลิกา ใคร่ว่าวอน                                  ฝากอักษร ถวายน้อง สองพธู

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        ถึงสระบัว ยั่วยอ พระลอรัก                                  ใคร่เก็บฝัก หักดอก ออกอดสู

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        ผองภมร ว่อนเฝ้า เคล้าเรณู                                   เหมือนเย้ยภู ระเห อยู่เอ้องค์

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        คะนึงพลาง ทางเสด็จ ลีลา                                    แอบร่ม พฤกษา สูงระหง

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

                        สุคนธรส หอมหวน ลำดวนดง                               เหมือนจะส่ง กลิ่นถวาย ราชา

                        สร้อย คู่อ่อนท้าว เขืออะคร้าว งามเอย                    เพื่อนแพงทอง เผือพี่ปอง สมเอย

ปี่พาทย์ทำเพลงฉิ่ง

ความหมายของเนื้อเพลง

                พระลอผู้สิริโฉมงดงาม ปลอมเป็นพราหมณ์ชื่อศรีเกศผู้ทรงศีล นายแก้วเปลี่ยนชื่อเป็นนายราม นายขวัญเปลี่ยนชื่อเป็นนายรัต มัคคุเทศก์จากเมืองสรองมารับพาไปยังอุทยานเมืองสรองพระลอเดินชมดอกไม้ในอุทยานเมืองสรองมีดอกการะเกดซึ่งทำให้นึกถึงดอกไม้ที่ประดับไว้บนศีรษะของพระเพื่อน พระแพง ผู้มีความงาม ดอกนางแย้มเหมือนความงามของพระเพื่อน พระแพงที่แย้มยิ้ม ใบโบกตามเหมือนกับจะกวักมือเรียกให้ไปหา นกอยู่บนแมกไม้เกาะเรียงกัน เสียงร้องไพเราะรับขวัญพระลอ ผู้มาเยือน เห็นดอกโนรี ดอกสาลิกาอยากจะฝากตัวอักษรไปถึงพระเพื่อนพระแพง พอถึงสระบัว เห็นดอกบัวแล้วใคร่จะหักฝักดอกก็ไม่กล้าไปหักเนื่องจากอายว่าไปล่วงล้ำหมู่ผึ้งภมรเคล้าดอกไม้เหมือนจะเยาะเย้ยให้พระลออยู่เพียงพระองค์เดียวไร้คู่ คิดไปพลางก็เสด็จไปแอบต้นไม้หอมดอกสุคนธรส ดอกลำดวน เสมือนจะส่งกลิ่นหอมถวายพระลอให้หลงในกลิ่นหอม

ท่ารำ

           พระลอเข้าสวนเป็นการแสดงเป็นชุดเป็นตอน ที่มีการตีบท ลีลาท่ารำที่ผสมผสานระหว่าง ศิลปะท่าฟ้อนของไทยภาคเหนือกับท่ารำนาฏศิลป์ไทยที่เป็นแบบแผนได้อย่างงดงาม สอดคล้องกับเนื้อร้องและทำนองเพลงที่มีความไพเราะ

โอกาสที่ใช้แสดง

           พระลอเข้าสวน ใช้แสดงได้ ๒ โอกาสคือ

                       ๑.  เป็นการแสดงชุดหนึ่งประกอบการแสดงละครเรื่องพระลอ ตอนพระลอเข้าสวน

                       ๒.  เป็นการแสดงที่เป็นชุดมาตรฐานที่มีท่ารำเป็นแบบแผนนาฏศิลป์ไทย

            ๓.  ขั้นสรุปและทบทวน

                        ให้ผู้เรียนร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงพระลอเข้าสวน  เนื้อร้องและทำนองเพลง  และโอกาสที่แสดงแล้วให้ร้องและรำพระลอเข้าสวนโดยสลับกันทีละกลุ่ม

           ๔.  ขั้นวัดผล

                      ให้ผู้เรียนทำแบบฝึกหัดเกี่ยวกับความเป็นมา ลักษณะและรูปแบบการแสดง  การแต่งกาย  เครื่องแต่งกาย เครื่องดนตรีที่ใช้บรรเลงประกอบการแสดงพระลอเข้าสวน  เนื้อร้องและทำนองเพลงและโอกาสที่แสดงตอนพระลอเข้าสวน  แล้วให้แบ่งกลุ่มกันแสดงพระลอเข้าสวนทีละกลุ่ม

edit @ 11 Mar 2012 19:15:39 by rochana

Comment

Comment:

Tweet

เพลงแรกนี่ เนื้อร้องแต่ละที่มันต่างกันรึปล่าวคะ
ที่ หนูได้ต่อมา เนื้อเพลงมันต่าง ออกไป นิ้ดหน่อย ค่ะ

#3 By tt (103.7.57.18|171.100.181.97) on 2013-03-10 12:40

555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555555

#2 By รน่ (103.7.57.18|180.183.222.128) on 2012-07-31 17:22

น่ารักอ่ะ

#1 By ยาย (103.7.57.18|180.183.222.128) on 2012-07-31 17:21